चांदवड तालुक्याच्या पश्चिम भागात, सातपुडा पर्वतरांगांच्या कुशीत, सप्तशृंगी देवीच्या सान्निध्यात आणि मार्कंडेय पर्वताच्या पायथ्याशी वसलेले चिखलआंबे हे नैसर्गिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारसा लाभलेले गाव आहे. गावाच्या परिसरात पूर्वी भरपूर पाऊस पडत असे आणि येथे चिखल व आंब्यांच्या अंबाड्या मोठ्या प्रमाणावर असल्यामुळे गावाला चिखलआंबे असे नाव मिळाले.

ग्रामपंचायत माहिती

• ग्रामपंचायत : चिखलआंबे

• तालुका : चांदवड

• जिल्हा : नाशिक

• चांदवडपासून अंदाजे ४१ किमी पश्चिम

लोकसंख्या (जनगणना 2011)

• एकूण लोकसंख्या : 1196

  • पुरुष : 628

  • महिला : 568

• एकूण कुटुंबे : 192

• अनु.जमाती : 548

• अनु.जाती : 152

• इतर जाती : 496

• साक्षरता दर : 80%

गावाचे भौगोलिक क्षेत्र : 290.19 हेक्टर

• जिरायत क्षेत्र : 23.96 हे

• बागायत क्षेत्र : 266.23 हे

गावात सर्व जाती–धर्मातील लोक प्रेम, एकोपा व सौहार्दाने राहतात. चिखलआंबे गावाला महात्मा गांधी तंटामुक्त गाव पुरस्कार मिळालेला असून गाव शांततापूर्ण व प्रगत आहे.

शिक्षण व सुविधा

• प्राथमिक शाळा – 1

• अंगणवाडी – 1

• जवळचे रेल्वे स्टेशन – मनमाड

• जवळचे बसस्थानक – वणी

• जवळचे विमानतळ – ओझर (नाशिक)

मुख्य व्यवसाय – शेती
दुय्यम व्यवसाय – शेतमजुरी

मेरा गाव – मेरी धरोहर (माझा गाव माझा सांस्कृतिक वारसा)

या उपक्रमांतर्गत चिखलआंबे गावाने आपला समृद्ध वारसा जतन करण्याचे कार्य केले आहे. यात समावेश:

मृत वारसा (Tangible Heritage)

1. प्राचीन स्थळे

2. प्राचीन वास्तू

3. प्राचीन वस्तू

4. हस्तलिखिते

5. शिल्पे

6. प्राचीन चित्रकला

अमृत वारसा (Intangible Heritage)

1. मौखिक परंपरा व बोलीभाषा

2. पारंपरिक ज्ञान

3. सांस्कृतिक समारंभ, धार्मिक रीतिरिवाज

4. कला सादरीकरणाच्या परंपरा

5. पारंपरिक कौशल्य

6. परंपरा जपणारे समूह व गट

स्वातंत्र्याचा अमृत महोत्सव उपक्रम

1) “मेरा मान – मेरा राष्ट्रगान” (26 जानेवारी 2022)

ग्रामपंचायत चिखलआंबेमार्फत ग्रामस्थ, महिला, विद्यार्थी यांच्या सहभागातून सामुदायिक राष्ट्रीय गीत गायले गेले. सरपंचांच्या हस्ते ध्वजारोहण झाले व गाव राष्ट्रभक्तीच्या भावनेने दुमदुमून गेले.

2) श्रमदान व स्वच्छता उपक्रम

स्वातंत्र्याचा अमृत महोत्सव अंतर्गत मोठ्या प्रमाणात श्रमदान करण्यात आले. यात:

• सार्वजनिक शोषखड्डे स्वच्छता

• चौक व सार्वजनिक ठिकाणे स्वच्छता

• शाळा, अंगणवाडी, जलकुंभ स्वच्छता

3) वनीकरण – 5000 वृक्ष लागवड

वनीकरण विभाग, चांदवड यांच्या सहकार्याने गावाने मागील तीन वर्षांत 5000 वृक्ष लागवडीचे उद्दिष्ट पूर्ण केले. गावात हिरवाई वाढवण्याचा हा उपक्रम उल्लेखनीय आहे.

गावाचा सांस्कृतिक वारसा व प्रमुख उत्सव

चैत्र पौर्णिमा – खंडेराव महाराज यात्रा उत्सव

चिखलआंबे गावातील सर्वात मोठा आणि पारंपरिक उत्सव.

उत्सवातील विशेष आकर्षणे :

• खंडेराव महाराजांची रथ मिरवणूक

• काठी मिरवणूक

• यात्रेपूर्वी 9 दिवस उपवास

• खंडेराव महाराजांचे पुराण वाचन

• शेतकऱ्यांच्या बैलगाड्यांची भव्य मिरवणूक (12 गाड्या एकत्र बांधून)

• स्त्रियांनी केलेला पुरणपोळी नैवेद्य

• कीर्तन, भजन आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम

हा उत्सव गावाची सांस्कृतिक एकता व भक्तिभाव दर्शवतो.

नैसर्गिक स्थळे

गाव सातपुड्याच्या दऱ्या–खोरीत वसल्यामुळे परिसर रमणीय आहे.

• सप्तशृंगी गड

• मार्कंडेय पर्वत

• पराशर ऋषींची तपश्चर्या स्थळे

• शेतशिवारातील ओढे, दऱ्या आणि हिरवाई

निष्कर्ष

चिखलआंबे हे—
⭐ निसर्गरम्य
⭐ सांस्कृतिक वारसा असलेले
⭐ तंटामुक्त व प्रगत
⭐ शेतीप्रधान
⭐ शिक्षण व विकासाकडे वाटचाल करणारे

असे चांदवड तालुक्यातील एक आदर्श गाव आहे.
गावाच्या लोकांमधील एकोपा, परंपरा, संस्कृती व विकासाच्या वाटचालीने चिखलआंबे गावाने एक विशेष ओळख निर्माण केली आहे.